Yapay zekâ modellerini eğitmek ve çalıştırmak için kurulan veri merkezlerinin elektrik tüketimi her geçen gün artarken, küresel enerji talebi de karşılaması zor bir noktaya doğru gidiyor. Bu yüzden bugün enerji sektöründeki pek çok şirket hem daha fazla elektrik üretmenin, hem de üretilen enerjiyi daha verimli şekilde depolamanın yollarını arıyor. Özellikle bu ikinci kısım giderek daha fazla önem kazanırken, ısı bataryaları da dikkat çekici bir çözüm olarak sektörde kabul görmeye başlıyor. Nitekim bu hafta da ısı bataryaları konusunda dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Bu alanda öne çıkan girişimlerden biri olan Antora Energy, bu hafta gerçekleştirdiği yeni yatırım turunda ısı bataryaları için 550 milyon dolar fon toplamayı başardı. Şirket, elde ettiği yeni kaynağı ABD’deki üretim kapasitesini artırmak, ikinci bir fabrika kurmak ve daha büyük ölçekli projeleri hayata geçirmek için kullanacağını söylüyor.
Antora’nın “Isı Bataryaları” Elektriği Günlerce Depolayabiliyor
Antora’nın geliştirdiği sistem, geleneksel lityum iyon bataryalardan oldukça farklı çalışıyor. Şirket, teknolojisini basit bir ifadeyle “devasa bir ekmek kızartma makinesi”ne benzetiyor. Sistemde elektrik enerjisi, yüksek dirençli ısıtıcılar aracılığıyla katı karbon bloklarını binlerce derece sıcaklığa kadar ısıtıyor. Bu karbon blokları, enerjiyi günler boyunca ısı şeklinde depolayabiliyor.
İhtiyaç duyulduğunda ise depolanan bu enerji iki farklı şekilde kullanılabiliyor. Karbon bloklarının yaydığı yoğun ısı ve ışık doğrudan elektrik üretmek için değerlendirilebildiği gibi, endüstriyel tesislerin ihtiyaç duyduğu yüksek sıcaklıktaki buharın üretilmesinde de kullanılabiliyor. Böylece fabrikalar, özellikle elektrik fiyatlarının en yüksek olduğu saatlerde şebekeden yüksek miktarda enerji çekmek zorunda kalmıyor. Aslında termal enerji depolama fikri yeni değil. Ancak son yıllarda bu alanda ciddi bir hareketlilik yaşanıyor. Dünyanın farklı bölgelerinde faaliyet gösteren onlarca girişim; seramik tuğlalar, kırılmış kaya parçaları ve taş benzeri endüstriyel atıklar gibi farklı malzemeler kullanarak benzer sistemler geliştiriyor. Çünkü özellikle ağır sanayi tesislerinde ihtiyaç duyulan yüksek sıcaklıktaki ısının elektrikle ekonomik şekilde sağlanması hâlâ önemli bir sorun olarak görülüyor.
İlk Dev Ticari Proje Bu Yıl Devreye Girecek
Antora, yalnızca yatırım toplamakla kalmıyor; geliştirdiği sistemi ticari ölçekte de kullanmaya başladı. Şirket, yaklaşık iki ay önce Güney Dakota’da Poet’e ait bir biyoetanol tesisinde kurduğu 5 gigavat-saat kapasiteli ilk ticari termal bataryasını devreye almaya başladı. Tam kapasiteyle çalışmaya başladığında dünyanın en büyük enerji depolama projelerinden biri olması beklenen bu sistem, rüzgar santrallerinin ürettiği ucuz elektriği depolayarak tesiste mısırın etanole dönüştürülmesi sırasında ihtiyaç duyulan buharı sağlayacak. Böylece tesisin kömürle çalışan kazanlara olan bağımlılığı önemli ölçüde azaltılmış olacak.
Bu projede dikkat çeken bir diğer unsur ise enerji tarifesi oldu. Antora, yerel elektrik şirketi Otter Tail Power ile birlikte geliştirdiği özel tarife sayesinde, yenilenebilir enerji üretiminin fazla olduğu saatlerde bataryalarını şarj ederek hem daha düşük maliyetle enerji depoluyor hem de elektrik şebekesinin dengelenmesine katkı sağlıyor. Şirket, benzer tarife modellerini ABD’deki diğer elektrik dağıtım şirketleriyle birlikte geliştirmek için de çalışmalar yürüttüğünü belirtiyor.
Veri Merkezleri İçin de Yeni Bir Çözüm Olabilir
Antora’nın hedefi yalnızca fabrikalarla sınırlı değil. Şirket, yeni yatırımla birlikte ABD’nin en büyük veri merkezi işletmecileriyle imzaladığı anlaşmaları da hayata geçirmeyi planlıyor. Antora, biyoyakıt, kimya, gıda ve içecek sektörlerinin yanı sıra veri merkezleri için de çok sayıda proje üzerinde çalıştığını söylüyor.
Yapay zekâ veri merkezlerinin elektrik ihtiyacı öylesine hızlı artıyor ki, birçok bölgede yeni tesislerin kurulması mevcut elektrik şebekesinin kapasitesi nedeniyle yıllarca gecikebiliyor. Antora’nın üzerinde çalıştığı yeni nesil sistemlerin, hâlihazırda Güney Dakota’daki bulunan 5 gigavat-saatlik projeden 5 ila 10 kat daha büyük ölçeklerde olabileceği belirtiliyor. Bu tür sistemler, elektrik şebekesi üzerindeki yükü azaltırken veri merkezlerinin çok daha kısa sürede devreye alınmasına da yardımcı olabilir.
